|
VĂN HỌC NGHỆ THUẬT
-
QUAY ĐẦU LÀ BẾN
- Nguyên tác “Hồi Đầu Thị Ngạn” :
Pháp Sư Tự Lập
Người dịch : Triêu Dương
---o0o---
-
- Pháp Sư Tự
Lập, người huyện Thái, tỉnh Giang Tô, tốt nghiệp Phật học viện
Thượng Hải, từng gần gũi với Pháp sư Từ Hàng, được pháp sư nhận
làm đệ tử truyền pháp nhập thất, thơ văn của Sư đều được chọn
trao giải thưởng Hiệp Hội Văn Nghệ, từng là Ủy Viên Nguyệt San
Phật Giáo Ngày Nay, Sư hiện ở Phi Luật Tân, dạy học trường Phổ
Hiền.
- Mạng
sống muôn loài đều cần thiết
Nếu mang cốt nhục hoặc hình hài
Xin đừng vô cớ đem sát hại
Chim non chờ mẹ sớm quay về
(Thơ Giới Sát – Bạch Lạc Thiên)
I
-
“ Công đức phóng sanh là việc làm cao cả, những phước báu vô
biên đều hồi hướng ...” Trong âm thanh của bài kệ Hồi Hướng thật
du dương trầm bỗng, hàng trăm chú chim sẻ được quy y, giống như
những phạm nhân thưởng thức mùi vị của một bữa cơm no bên song
sắt, có thể bị phán quyết gọi tử hình bất cứ lúc nào, bỗng nhiên
được đại xá vui mừng ra khỏi ngục, thật là sung sướng khi nhìn
cảnh vật bên ngoài. Từng con tranh nhau bay nhảy, ríu rít gọi
mời cùng hát bài ca tự do, cùng thoát khỏi cảnh chim lồng cá
chậu và cùng bay vào phương trời cao rộng. Nhìn chúng nó trở lại
cuộc sống tự do tìm về núi rừng, trong lòng tôi cảm thấy hân
hoan thanh thoát vô hạn.
-
- II
-
Vào một buổi chiều chủ nhật, lúc chúng tôi cử hành nghi thức
phóng sanh vừa xong, bỗng nhiên một âm thanh thô bạo đưa đến từ
sau lưng tôi :
- - Hoà thượng,
vì sao các thầy bày ra trò mê tín như thế này ?
- Tôi liền xoay
mặt lại, chỉ thấy một chàng thanh niên xa lạ, ăn mặc kiểu âu
phục, trang điểm theo lối tây dương, hắn chăm chú nhìn tôi không
chớp mắt, đôi mắt sắc bén đáng sợ, dường như muốn ăn thịt người.
Tuy bên ngoài biểu lộ một nụ cười không mấy tự nhiên, nhưng làm
sao che giấu được tâm địa âm hiểm cay độc !
- Trước tiên
tôi mời anh ta ngồi uống trà và tiếp đãi một cách tử tế, sau đó
hỏi anh ta, xem như tôi chưa hề nghe lời nạn vấn của anh ta lúc
nãy:
- - Thưa ông, vừa rồi ông hỏi chúng
tôi điều gì?
- Anh ta hớp một ngụm trà :
- - Tôi nhìn thấy các thầy thả quá
nhiều chim một cách vô cớ, trong lòng hơi nuối tiếc, cho nên
muốn hỏi vì sao các thầy phải phóng sanh, bây giờ xin thầy trả
lời đi.
- Trà mát đã vào bụng rồi, và đã làm
tiêu tan thói thô bạo của anh ta lúc mới đến, thái độ cũng hoà
nhã hơn.
- - Vấn đề này đơn giản thôi! Yêu tự
do, quí mạng sống, vốn là thiên tính mà mỗi sinh linh đều có.
Chúng tôi vì thương xót và cảm thông nỗi đau khổ mà chúng nó vô
cớ bị cột trói và bị sát hại, cho nên mới nghĩ cách giải cứu
chúng nó. Tôn trọng và bảo vệ mạng sống tự do của tất cả sinh
vật, đây là ý nghĩa mà chúng tôi phóng sanh.
- - Ha ha !
- Trước tiên,
anh ta cười một cách dửng dưng, trong tiếng cười che giấu một sự
khinh miệt và thương tiếc vô hạn :
- - Việc này có
cần không ? Mục đích Thượng đế sáng tạo ra loài vật là để cho
loài người chúng ta hưởng thụ kia mà !
- Tôi cảm thấy
kinh ngạc vô cùng :
- - Thượng đế
sáng tạo ra loài vật là để cho chúng ta hưởng thụ ư ? Này ! Cái
luận điệu của ông hơi có chút tàn nhẫn đấy, chúng ta nên bình
tâm suy nghĩ : Cùng là một sinh mạng, chỉ là mạnh yếu không
giống nhau, hình thể mỗi loài cũng khác, nhưng đều có tâm ham
sống sợ chết. Vì sao chúng ta tự cho rằng, nhân loại văn minh là
tánh linh của muôn vật, phải đi làm những việc dã man, lấy mạnh
để hiếp yếu ?
- Tôi liếc nhìn
anh ta một cái rồi nói tiếp :
- - Được thôi,
tạm nói rằng Thượng đế đặc biệt ban cho con người một đặc ân;
nhưng Thượng đế cũng đã thương một cách thiên lệch đối với nhân
loại chúng ta. Vì sao lại nhẫn tâm sáng tạo ra rất nhiều sài
lang hổ báo ác độc để tàn hại nhân loại chúng ta ? Lý luận mâu
thuẫn như thế này, không biết ông nên lý giải như thế nào đây ?
- - “
..........”
- Anh ta bị câu
hỏi của tôi làm cho ngẩn người ra, ngay lúc đó không biết trả
lời như thế nào, chỉ vò đầu gãi tai im lặng không nói một lời.
- - Có lẽ đây
là một lối trừng phạt của Thượng đế dành cho nhân loại chúng ta.
Bởi vì tôi không cam lòng chìm lắng trong không khí trầm mặc,
đành phải khiêu khích anh ta:
- - Thượng đế
trọng sự bác ái (?) việc này quả thật ông đã tự châm biếm mình.
- Trên đôi má
của anh ta lại ửng hồng biểu hiện sự ngượng ngùng bẽn lẽn. Anh
ta lại đổ lỗi cho người khác:
- Đó chỉ là lý
luận tiêu điểm căn bản của Da tô giáo, tôi vốn cũng không đồng
tình lắm. Tóm lại, vấn đề này thật không thể đại biểu cho cách
nhìn của tôi !- Thế thì theo cách nhìn của ông là như thế nào ?
- Anh ta nói
một cách cứng rắn và thẳng thắn :
- - Theo cách
nhìn của tôi ư ! Tôi cho rằng con người sát hại cầm thú là xu
hướng tất nhiên.
- - Vì sao vậy
- - Bởi vì, giả
sử con người trên toàn thế giới đều giống như những người xuất
gia của các thầy đều không ăn thịt, thế thì gà, vịt, trâu, dê
... mỗi ngày càng đông đúc, tương lai sẽ đầy chật cả đường đi.
Đến lúc đó, chẳng phải trở thành một thế giới của loài cầm thú
hay sao?
- - Hoá ra là
như vậy. Ông nghĩ cũng là lao tâm tổn sức. Nhưng ...
- - Nhưng như
thế nào ?
- - Nếu như ông
đừng nóng nảy, tôi có thể nói, loại tư tưởng này của ông quả
thật là lo chuyện không đâu
- - Lo chuyện
không đâu. Tôi không hiểu ý của thầy.
- Anh ta mở to
đôi mắt nôn nóng chờ tôi giải thích.
- - Đúng là như
vậy sao ? Từ xưa đến giờ, chúng tôi không nghe nói có người ăn
thịt mèo, nhưng mà trên thực tế, mèo không có đầy khắp ở nhân
gian. Kỳ thực, những thứ mà con người chưa ăn qua thì quá nhiều
rồi, nhưng đến hôm nay vẫn bình an vô sự, đều không có hiện
tượng quá tải. Thế thì việc gì ông phải băn khoăn.
- Đến đây anh
ta đã đuối lý cùn lời, trố mắt đờ đẫn, trầm mặc qua vài giây,
anh ta lại bắt đầu câu chuyện, khởi lên công kích :
- - Được rồi !
coi như tôi đã khuất phục đi, nhưng phải lắng nghe những lý luận
cao xa của pháp sư đối với giới sát và ăn chay rốt cuộc như thế
nào ?
- - Điều mà lý
luận cao vời tôi thật không dám nhận, nhưng tôi cũng muốn nói ra
một vài ý kiến nông cạn để chấm dứt sự mê mờ của tôi và cùng với
ông tham khảo.
- - Được thôi,
mời thầy bắt đầu nói đi, tôi sẽ rửa tay lắng nghe.
- Khi đã bước
vào cuộc nói chuyện, tôi làm sao có thể xem thường những sai lầm
của anh ta. Lúc này tôi phải giúp anh ta mở mang đầu óc :
- - Phật giáo
đề xướng ăn chay, mục đích chủ yếu là tìm tòi những lý tưởng để
đề phòng răn sát phóng sanh. Nhưng vì sao phải răn sát phóng
sanh, tôi xin vừa mở đầu vừa giải thích tóm lược cho ông nghe :
Việc tham sống sợ chết vốn là thiên tánh của sinh vật , chúng
tôi đứng trên lập trường chính nghĩa của nhân loại nên phải ngăn
cấm một cách rộng rãi. Vì những loài động vật nhỏ bé mà mưu cầu
hạnh phúc, đi thương yêu chúng nó, bảo vệ chúng nó, khiến chúng
có thể mãi mãi hít thở bầu không khí tự do và hoà bình, để sống
trọn tuổi trời, không phải vô cớ bị ngược đãi và tàn hại. Ông là
thành phần trí thức, nhất định có nghiên cứu về văn hoá vốn có
của Trung Quốc. Sách xưa từng nói : “ Đạo đức của trời đất gọi
là sanh ” . Lại nói : “Trời đất có đức hiếu sinh”. Mạnh Phu Tử
cũng nói : “Thấy nó sanh ra nhưng không muốn nó chết, nghe tiếng
kêu của nó mà không ăn thịt nó”. Lời huấn thị mang đầy tính chân
lý này, đều được chú thích trong phần giới sát ăn chay, chúng ta
nên tôn trọng lời di giáo của thánh hiền ngày xưa, để bồi dưỡng
đức tánh nhân từ thiện lương và hoàn mỹ.
- - Tuy nói như
thế, nhưng thực phẩm ăn chay, e rằng ảnh hưởng đến vấn đề dinh
dưỡng .
- - Ông lo lắng
vấn đề dinh dưỡng lại quá thừa thãi !
- Tôi vỗ vỗ vào
ngực bảo đảm với anh ta rằng:
- - Từ khi tôi
xuất gia ăn chay cho đến nay, thoắt đó mà đã gần hai mươi năm,
nhưng thân thể của tôi cũng tráng kiện và sáng suốt, đâu thua
kém gì ông.
- - Nguyên nhân
gì?
- - Bởi vì tất
cả những thứ dinh dưỡng mà chúng ta đang cần, như tròng trắng
hột gà, chất tinh bột, chất béo, chất sắc ... để duy trì mạng
sống. Tất cả những chất này đều có đầy đủ trong rau cải. Cho nên
chúng ta cần phải quan sát : Những người nông phu ở hoang vắng
nghèo nàn, tuy “không biết gì về mùi vị của rượu thịt”, cũng
không hiểu được vấn đề dinh dưỡng như thế nào, nhưng mà họ vẫn
mập mạp khoẻ mạnh, bắp thịt rắn chắc. Ngược lại, ông hãy nhin
xem bọn nhà giàu kia, tuy rằng suốt ngày bổ dưỡng toàn là “sơn
hao hải vị”, nhưng cuối cùng vẫn mắc phải hàng trăm chứng bệnh
yếu đuối sợ gió ! Việc này hoàn toàn là sự thật, tôi không cần
phải nhiều lời.
- Anh ta gật
gật đầu rồi nói :
- - Ngoài vấn
đề này ra, còn có lợi ích gì khác nữa không?”
- - Đối với vấn
đề khác đương nhiên là có lợi ích, giống như nói đến vấn đề vệ
sinh, ăn chay là thanh khiết vệ sinh hơn nhiều so với ăn thịt !
Muốn quay lưng với những năm dài không bệnh hoạn, không thể nào
không đeo đuổi việc ăn chay!
- - Còn nữa
không ?
- - Ăn chay còn
có thể tiết kiệm, ông hãy xem. Một bữa đậu hủ rau xanh, ít tốn
tiền hơn nhiều so với một bữa cơm tây thịnh soạn.
- Tôi tuỳ theo
hoàn cảnh lại đi vào hiện thực :
- - Trong cuộc
chiến ngày hôm nay những lúc cuộc sống khắc khổ, muốn tiết kiệm
một cách thực tiễn, chúng ta cũng nên đề xướng việc ăn chay
nhiều hơn nữa, để giảm bớt sự lãng phí và tiêu hao của nhà nước.
- - Điều mà
Pháp sư giảng rất đúng !
- Anh ta dường
như lắng nghe một cách say mê thích thú, hầu như đồng ý toàn bộ
lý luận của tôi, tiếp theo lại nói, nhưng trong giọng nói tỏ ra
một khí phách quan liêu :
- - Nhưng chúng
tôi ăn thịt đã quen rồi, cái gọi là tập quán đã trở thành tự
nhiên, bỗng chốc lại bảo chúng tôi ăn chay, thì thật là ăn không
nổi.
- - Ha ! Ha!
Tập quán ư ? Cái gọi là tập quán đã trở thành tự nhiên, đâu
chẳng phải là tác dụng của tâm lý, ông nên biết tập quán cũng là
một chất liệu nuôi dưỡng kết thành một cách từ từ. Nếu ông
thường xuyên luyện tập ăn chay, lâu dần rồi cũng có thể trở
thành một tập quán ! Đồng thời chúng ta cũng nên nghĩ đến những
đồng bào khổ nạn đang bị trầm luân trong bức tường sắt, họ cả
ngày giãy giụa trong sự đói khát, ngay cả ba bữa cơm cũng không
được đưa đến miệng. Cái mà họ ăn là vỏ cây, rễ cỏ, đất sét,
chúng ta lúc nào cũng có thể đặt vào trong lòng hình ảnh của
người dân đói khổ hết sức thê thảm. Tập quán gì, quan niệm của
khẩu vị thường sanh ra tập quán, nói cho cùng có thể triệt tiêu,
kết quả là canh rau đậu hủ, bảo đảm là anh ăn một cách ngon
lành.
- Tiếp theo đó
tôi nói thêm vài câu khích lệ :
- - Vả lại,
những bậc vĩ nhân tên tuổi vang dội trên thế giới, không ít
người chân thành đang thực hành theo chủ nghĩa ăn chay, chúng ta
nên nhanh chóng học hỏi theo những người đó.
- - Cái gì ? Lẽ
nào những người ngoại quốc say mê theo vật chất văn minh, cũng
thực hành theo chủ nghĩa ăn chay ư ?
- Anh ta cho
rằng hiếm thấy và quái la, hỏi thêm một câu :
- - Pháp sư có
thể dẫn chứng một vài vị để nghe không ?
- Tôi trả lời
một cách không do dự :
- - Được thôi !
Đúng, trên thế giới chỉ cần những việc có lợi ích, cũng có thể
nói chỉ cần điểm tựa của chân lý, người ta có thể vượt qua phạm
trù của thời gian và không gian, không mưu cầu mà truy tìm một
cách khế hợp và thống nhất. Rõ được vấn đề này, thì chủ nghĩa ăn
chay toàn thiện toàn mỹ, đâu có thể nào ngoại lệ. Cho nên, người
ngoaị quốc sùng bái chủ nghĩa ăn chay, một số đông người xa gần
đều biết tiếng. Thí như : Nhà Triết học Hy-lạp tên là Bá Lạp Đồ;
nhà Lịch-sử nổi tiếng là Phổ Lỗ Tháp Hy; cho đến nhà văn Anh
quốc Thang Mạch Tư Mã Nhĩ, nhà viết kịch tên là Tiêu Bá Nạp, thi
nhân nổi tiếng tên là Tuyết Lai, nhà tản văn nước Pháp tên là
Mông Điền, nhà châm biếm tên là Phục Nhĩ Thái, nhà Triết học yếm
thế của nước Đức tên là Thúc Bổn Hoa... Đây là những người nổi
tiếng trên lịch sử đã thực hành theo chủ nghĩa ăn chay. Cho đến
những năm gần đây, những người tri thức Âu Mỹ đứng trên lập
trường nhân đạo và vệ sinh, cũng đã phát động một phong trào
theo chủ nghĩa chống lại sự sát hại, để tiến hành vận động ăn
chay một cách phổ biến. Họ luôn là những chiến sĩ văn hoá có một
cái nhìn sâu sắc vượt hơn hẳn mọi người, chúng ta không thể tuỳ
tiện gắn lên đầu họ một chiếc mũ mê tín.
- Anh ta lắng
nghe một cách chăm chú, chỉ biết gãi đầu, mặc nhiên không nói.
Lúc bấy giờ, từ trong rừng vọng ra những khúc hát của các chú
chim nghe thật du dương êm tai, như muốn xoá tan đi sự tĩnh
mịch, không biết chúng nó đang tán dương vẻ đẹp đáng qúy về mạng
sống, hay là ca tụng sự vĩ đại của tự do ? Anh ta mỉm cười, lại
khởi lên sự nghi vấn từ trong tiếng chim :
- - Về vấn đề
ăn chay tôi đã hoàn toàn hiểu rõ; cho đến việc phóng sanh, có
phải là để vun trồng tánh đức của nhân từ ?
- - Đúng thế,
quan niệm đạo đức phổ thông đều nói như thế !
- Anh ta lại
tăng thêm nghi vấn :
- - Quan niệm
đạo đức phổ thông ư ? Chẳng lẽ Phật giáo các thầy còn có lý luận
nào đặc biệt hơn?
- - Đó là lẽ
đương nhiên.
- Tôi nói tiếp:
- - Một tôn
giáo vĩ đại, nếu không có những giáo lý tối thượng làm bối cảnh,
đâu thể nào tồn tại trên thế gian này.
- - Tốt nhất
thỉnh pháp sư hãy giải thích rõ ràng một lần nữa để khai mở sự
mê mờ của tôi. Thái độ của anh ta biểu hiện hết sức thành khẩn
và tha thiết, tôi đang từng bước làm hàng rào tri thức cho anh
ta.
- - Nếu nói
theo đạo lý nhân quả luân hồi của Phật pháp, thì thật đáng sợ.
- Anh ta cảm
thấy mờ mịt :
- - Như thế nào
?
- - Phật pháp
giảng về nhân quả ba đời, cái gọi là thiện hữu thiện báo, ác hữu
ác báo, vì thế, nhất cử nhất động của chúng ta, không tránh khỏi
định luật của nhân quả. Nếu chúng ta vô cớ sát hại một mạng
sống, một ngày nào đó trong tương lai phải đền trả, chẳng qua
chỉ là thời gian nhanh hay chậm mà thôi...
- - Thật đúng
như vậy sao ?
- - Chẳng lẽ là
giả dối ư ? Tục ngữ có câu : Trồng dưa được dưa, trồng đậu được
đậu, nhân quả không sai sót một hào ly.
- Tôi trả lời
anh ta một cách kiên quyết dứt khoát :
- - Tin hay
không tuỳ anh.
- Anh ta cúi
đầu, một nét buồn thoáng qua trên đôi mắt, dường như nội tâm
đang chứa đựng một nổi u ẩn vô bờ. Anh ta đưa đôi mắt đáng
thương nhìn tôi, nhưng lại không có bộc lộ được tâm ý của chính
mình :
- - Pháp sư !
Tôi...
- Tôi an ủi anh
ta:
- - Anh làm sao
vậy
- - Tôi ... Tôi
quá tội lỗi rồi.
- Trong nhất
thời tánh lương thiện của anh ta phát khởi, anh ta lại thẳng
thắng bộc bạch với tôi:
- - Trước kia
tôi đã huân tập tà thuyết quá sâu, cho nên đối với chân lý bác
ái vĩ đại bình đẳng của Phật giáo các thầy, tôi không thật hành
lý luận, cũng không hiẻu gì cả! Từ đó tôi luôn luôn bảo thủ cố
chấp, chỉ thích săn bắn, những con chim đã bị tàn hại trong tay
tôi nhiều vô số kể ! Thế mà tấm lòng các thầy vốn từ bi, tích
cực đề xướng phóng sanh, trái ngược với hành vi tội ác tàn nhẫn
của tôi, khác nhau một trời một vực ! Hôm nay, bởi vì tôi không
thể chịu nổi sự dày vò của lương tâm, cho nên tôi mới hết lòng
thố lộ với pháp sư ! Tội tôi nặng như núi, mai sau nhất định
vĩnh viễn trầm luân trong biển khổ ! Pháp sư ! Tôi ... Tôi...
như...thế... nào ?
- Anh ta nói
với tôi mà dòng lệ long lanh trên đôi má.
- Tôi cật lực
an ủi anh ta :
- - Không hề
chi! Biển khổ mênh mông, quay đầu là bờ giác, chỉ cần anh có thể
toàn tâm sửa đổi những lỗi lầm của quá khứ. Con đường ở phía
trước vẫn sáng ngời và lạc quan !
- - Thế thì về
sau tôi phải tự mình khuyên người khác phóng sanh nhiều hơn nữa,
hoặc giả có thể mua về phóng sanh để chuộc lại phần nào tội lỗi
trước kia của tôi.
- - Đúng thế !
Công đức phóng sanh vô lượng, mong rằng anh sẽ tu hành theo lời
nói.
- Anh ta dụi
mắt đứng lên cúi người nói với tôi:
- - Đa tạ Pháp
sư ! Tục ngữ nói rất hay “ Nghe một lời nói của anh, còn hơn đọc
sách mười năm”. Bởi vì tôi nghe được những lý luận cao siêu của
pháp sư, đã thay đổi toàn bộ nhân sinh quan của mình.
- Anh ta nhìn
đồng hồ rồi nói:
- - Thời gian
đã không còn sớm nữa rồi, hôm khác sẽ quay trở lại thỉnh giáo.
- Rất hổ thẹn ! Những điều mà tôi hiểu được cũng chỉ là một giọt
nước trong biển pháp. Nếu ông không chê, chúng ta sẽ cùng nhau
trao đổi về chân lý của vũ trụ và nhân sinh, nếu không có gì trở
ngại xin mời đến để luận đạo.
- -Tốt quá !
Tạm biệt !
- Anh ta cáo từ
mà trên nét mặt đầy vẻ hân hoan, tôi tiễn anh ra sân chùa, cho
đến khi bóng của anh đã khuất dạng trên con đường sau luỹ tre
xanh tôi mới trở về nội viện niệm thầm câu A Di Đà Phật, mỉm
cười, tâm thể hội với đức Phật.
- Mặt trời đã
chìm về phía Tây, chim muông đều trở về tổ ấm, từ nơi râm mát
của màu xanh cây rừng, lại truyền đến bài ca nói về sự sống.
--o0o--
|
|