|
VĂN HỌC NGHỆ THUẬT
![](dilac11.gif)
-
THANH SẮC THI CA
-
Tuệ Sỹ
-
--o0o--
-
Cám ơn ông hàng xóm
-
Ngừng mở máy thu
thanh
-
Võng đưa thềm mận
chín
-
Nghe sẻ gọi bình
minh.
-
(Mộng Ngân Sơn)
-
Niềm vui đơn sơ của
nhà thơ ở vào con số 12 đường Bến Chợ là như vậy đó. Tiếng sẻ
gọi nhau trong nắng mai thật quá hiếm giữa những âm thanh rộn
ràng khác. Trước mặt nhà của nhà thơ Quách Tấn chúng ta, đây là
ngôi chợ Đầm của thành phố Nha Trang với lối kiến trúc tân tiến.
Nhưng trước kia, chỗ này là một đầm sen. Một cái đầm sen ở ngay
giữa thành phố; chúng ta có thể hiểu được tâm sự lạc loài của
một nhà thơnặng tình ấp ủ thiên nhiên như Quách Tấn. Mặc dù
vẫn mang những tính chất náo nhiệt của một phố thịkiểu mẫu của
thế kỷ này. Nha Trang thỉnh thoảng vãn trầm mình trong hương sắc
diễm lệ của mùa thu. Cho nên nhà thơ của chúng ta vẫn là bóng
dáng một lữ khách mùa thu của một thời đại quá khứ còn sót lại
giữa những bước chân nhộn nhịp của chúng ta, của thanh niên
trưởng thành trong thế kỷ hai mươi:
-
Áo giũ ngàn
sương gió
-
Lên chùa thăm cố nhân
-
Non nghiêng thềm bóng
xế
-
Lịu địu bóng nhàn
vân.
-
Lịu địu (MNS)
-
Phong cách ấy quả
thực có khác với chúng ta trong những thù tạc vãng lai. Chúng ta
đến và đi trong âm thanh và tốc độ của cơ khí, ồn ào và vội vã.
Do bản chất cơ khí, nghĩa là sự hiện hữu bằng những phản lực bị
dồn ép và bị bùng vỡ, mà thời đại chúng ta mang nặng tính chất
chiến đấu, bạo động: những nổi loạn trong triết lý, trong văn
học; những phong trào quần chúng, những nổi loạn của sinh viên
thế giới… Thế thì, thời đại ấy của nhà thơ ấy là thời đại ẩn
mình trầm lặng, của một đám mây lơ lửng lồng trong bóng núi
nghiêng nghiêng. Là thời đại của một Vương Duy tiễn bạn trong
chén rượu Vị Thành, của một Gia Đảo lên núi tìm bạn, hay một Lữ
Đường nơi chùa Phổ Lại, một Nguyễn Du trong dãy Hồng Linh?
-
Đạo dịch nói: “ Thiên
nhiên biến động trong bất động. Nếu lửa là biểu tượng cho sự
tiến hoá không ngừng, thì núi là biểu tượng cho sự an định, tỉnh
chỉ. Cuộc lữ không chỉ duy một mặt là cuộc hành trình vô tận.
Nhưng đó là những bước đi trên con đường Đạo – Chân thường vĩnh
cửu. Núi có thể được san bằng để cho phố thị mọc lên, biển có
thể bị lấp cạn để trở thành xa lộ. Dù đến mức như vậy, mối tương
quan bản thể giữa con người và thiên nhiên vẫn tràn đầy trong
đồng nhất tính hồn nhiên. Miếng vỏ sò lạc loài trên núi vẫn mang
trong bản chất tồn tại của nó một nổi hoài hương tha thiết, nó
mơ về những đợt sóng của trùng dương:
-
Vỏ sò
khô ấp ủ
-
Niềm băng tuyết đêm
sương
-
Muôn xa bờ bến củ
-
Vang vọng sóng trùng
dương.
-
Ấp ủ (MNS)
-
Nhà thơ của chúng ta
trong một thoáng rung động kỳ diệu nào đó đã đọc ra bản chất tồn
tại sâu xa của tạo vật. Cũng chỉ với tâm hồn ấy mới có thể đọc
ra những ẩn ngữ ấy trong lớp vỏ vô tri và vô nghĩa ấy.
-
Tất nhiên nhà thơ vẫn
ở trong dòng thác cuộn ào ạc theo bước tiến lịch sử của con
người, nhưng trong cuộc hành trình vô tận ấy nhà thơ có thể đạt
được tận cùng về bản chất lữ thứ của mình, vì trong tận cùng tâm
sự vẫn là một nỗi hoài hương bao la. Quê hương hiện thực của ông
ở đâu? Ở trong đất Việt trời Nam này, trong bóng chùa ẩn giữa
mây trắng; trong tiếng chuông khuya sớm, những tiếng sáo chiều.
Đấy là những hình ảnh, những “ thanh” và “ sắc”, mà thiên nhiên
vô hình thực hiện trong cụ thể hữu hình:
-
Chùa ẩn non mây trắng
-
Bóng in hàng liễu
xanh
-
Mai chiều chuông đã
tạnh
-
Vòng sóng còn long
lanh.
-
Tiếng ngân ( Giọt
Trăng)
-
Đấy và
những gì tương tự như thế đấy, là hình ảnh thiên nhiên đầy tình
tự, là khoảng trời xanh tinh khiết còn lại trong đôi mắt long
lanh của một nhà thơ trong cảnh xế chiều của chính đời mình, và
của cả một thời đại thi ca Việt Nam. Tiếng chuông chùa Hải Đức
trên đồi trại thuỷ kia, sát bên thành phố ấy, sớm và chiều vẫn
lạc loài, lan xa trong cô độc, trong sự sống của thành phố đang
trôi đi dưới những tiếng nổ ròn rã và tốc độï vội vàng của đủ
các loại động cơ. Những tiếng chuông lạc loài, một hồn thơ cô
quạnh, và còn gì nữa? Những giọt lệ – những giọt lệ đoàn viên
trong nỗi hoài thương tha thiết:
-
Từng giọt châu rơi
mắt mẹ hiền
-
Mừng con lưu lạc trở
đoàn viên
-
Neo thu bến tạnh
thuyền sương sóng
-
In bóng chùa xưa
trăng nửa hiên.
-
Chuông khuya ( Đọng
bóng chiều)
-
Vậy thiên nhiên có
nói gì chăng? Thì đấy: bốn mùa đến rồi đi, và rồi lại đến. Nhưng
ngôn ngữ của loài người là gì, trên một cung bậc nào đó?
-
(Trích từ
tập “Quách Tấn - Qua cái nhìn văn học của nhiều tác giả – Nhà
xuất bản trẻ – 1994”)
--o0o--
|
|