- Thư Viện Chùa Dược Sư
- CÁC BÀI VIẾT VỀ VU LAN

- VĂN
HÓA CARTE DE VISITE
- Lê Đình
Thư Các
- ---o0o---
-
-
Cứ mỗi lần lồng tấm carte de visite của người
bạn tặng vào album tôi lại nghĩ, nếu cả thế giới này ai cũng
trao carte de visite cho nhau : một thế giới của tình bạn !
-
Danh thiếp (tiếng Pháp là carte de visite, tiếng Anh : name
card) ra đời từ thời cổ đại ở các dân tộc phương Đông. Ở Trung
Hoa vào thời chữ Hán hoàn thiện nghệ thuật thư pháp, giới quý
tộc trao danh thiếp cho nhau không chỉ đơn thuần là một thẻ
thăm viếng, thẻ ghi tên mà còn là sự bày tỏ tình cảm và cá
tính : những tấm danh thiếp được viết trên giấy điệp hoa lồng
trong phong bì có sợi chỉ đỏ với nét chữ thanh thoát, hài hòa
như một bức tranh. Cả người trao và người nhận danh thiếp bao
giờ cũng cung kính hai tay !
- Khi
nền văn hóa Pháp vào Việt Nam, cùng với sự ra đời của chữ quốc
ngữ, tấm danh thiếp in hai mặt hai thứ tiếng khác nhau dùng để
giao dịch bắt đầu xuất hiện trong giới quyền quý, trí thức...
-
Những năm gần đây, khi kỹ thuật in lụa ra đời,
danh thiếp bỗng trở thành thứ trang sức hấp dẫn ! Ai cũng có
thể in được danh thiếp cho mình, có người in đến 3, 4 kiểu
loại với những nghề nghiệp khác nhau và logo khác nhau ; khi
thì nhạc sĩ, họa sĩ, luật sư, nhà mỹ học hoặc các học vị cử
nhân, cao học, thạc sĩ, tiến sĩ...
-
Tuy nhiên, có một điều thật thú vị là cũng
giống như y phục, và còn hơn cả y phục nữa, danh thiếp bộc lộ
ngay tính cách và mỹ cảm của người chủ ! Chỉ cần nhìn qua cách
trình bày tấm danh thiếp là ta nhận được đời sống tinh thần
phản ảnh trên đó : giản dị / cầu kỳ ; màu mè / công thức ;
khiêm tốn / khoe khoang ; thật / giả...
-
Theo nguyên lý âm dương, để tạo nên sự hài hòa,
cân đối, văn hóa phương Đông (xứ nóng) chuộng chiều dọc, đường
cong - âm tính (tranh lụa, mái đình, chùa, áo dài, áo bà ba) ;
ngược lại văn hóa phương Tây (xứ lạnh) yêu thích chiều ngang,
đường thẳng - dương (tranh sơn dầu, kiến trúc nhà hình khối,
complet). Do vậy, danh thiếp của người phương Đông, đặc biệt
là chữ Nho luôn in dọc, danh thiếp của văn hóa phương Tây in
ngang.
-
Ngày nay, do giao lưu văn hóa và thẩm mỹ cá
nhân thay đổi ; nam, nữ học chung trường ngay từ tiểu học nên
tính cách dương (dũng mãnh) cần có của một người đàn ông và
tính cách âm (dịu dàng) cần có của một người con gái mất dần
ranh giới, và tất nhiên, mọi định ước về văn hóa cũng thay đổi
: bắt đầu xuất hiện những tấm danh thiếp chiều dọc !
-
Một điều lý thú cũng cần khuyến khích là người
phụ nữ vốn kín đáo, khiêm cung nên rất hiếm khi họ sử dụng
carte de visite. Và cũng như vậy, trong trường hợp tối cần
thiết, một tấm danh thiếp trình bày giản dị, trong sáng, đúng
mức bao giờ cũng gây được cảm tình người nhận ! Tôi xin kể một
câu chuyện đầy đạo vị về tấm danh thiếp của Thiền sư Muju
trong tác phẩm Góp nhặt cát đá do Đỗ Đình Đồng dịch :
-
"Keichu, một đại Thiền sư thời Minh Trị, là sư
trưởng đền Tofuku, một tu viện ở Kyoto. Một hôm, thống đốc
Kyoto viếng Keichu lần đầu tiên.
-
Một đệ tử đưa lên Keichu tấm danh thiếp của nhà
cầm quyền, thiếp viết :
-
Kitagaki, Thống đốc Kyoto.
-
Keichu bảo với người đệ tử : "Ta không có việc
gì với một con người như thế. Hãy bảo hắn ra khỏi nơi này".
-
Người đệ tử hoàn lại tấm thiếp với lời xin lỗi.
Viên Thống đốc nóiá: "Đây là lỗi của tôi". Và với cây bút chì
trong tay, ông xóa mấy chữ Thống đốc Kyoto, rồi bảo người đệ
tử : "Hãy hỏi lại thầy anh".
-
Lần này, thấy tấm danh thiếp, Keichu kêu lên :
-
"Ô, Kitagaki đấy à ? Ta muốn gặp người đó".
|